Wat is LOTO?
LOTO staat voor Lockout Tagout. Het is een gestandaardiseerde procedure die zorgt dat een elektrische installatie volledig spanningsloos is voordat er aan wordt gewerkt. Toepassing verplicht conform NEN 3140 bij onderhoud en reparatie van elektrische installaties.
De 5 LOTO-stappen in volgorde
Stap 1: Afschakelen — Schakel de energiebron uit via de juiste schakelaar of automaat. Alle energiebronnen afschakelen (elektrisch, pneumatisch, hydraulisch).
Stap 2: Vergrendelen (Lockout) — Vergrendel de schakelaar met een persoonlijk hangslot zodat niemand anders de stroom terug kan inschakelen. Elke monteur heeft zijn eigen sleutel.
Stap 3: Markeren (Tagout) — Bevestig een duidelijke tag (label) aan de vergrendelde schakelaar met naam monteur, datum en reden. Waarschuwing voor anderen die de installatie willen inschakelen.
Stap 4: Testen op spanning — Controleer met een goedgekeurde spanningsindicator of de installatie daadwerkelijk spanningsloos is. Testen op alle fasen (L1, L2, L3) en nulgeleider.
Stap 5: Beveiligen (kortsluitaarding) — Breng kortsluitaarding aan zodat eventuele restlading wordt afgevoerd en terug-voeden onmogelijk is. Nu is het veilig om te werken.
Waarom de volgorde nooit wijzigen?
Elke afwijking van de volgorde creëert een risico. Stap 4 (testen) vóór stap 2 (vergrendelen) betekent dat iemand anders tussen testen en werken de spanning terug kan zetten. De volgorde is niet willekeurig — elke stap bouwt voort op de vorige.
Meerdere monteurs aan dezelfde installatie
Bij meerdere monteurs: elke monteur plaatst zijn eigen hangslot op de vergrendeling. De installatie kan pas worden ingeschakeld als alle hangsloten zijn verwijderd — dus als alle monteurs gereed zijn en hun sleutel hebben teruggehaald.
Examentip LOTO
Het examen test de volgorde. "Wat is stap 3 van LOTO?" (markeren met tag). "Wanneer voer je de spanningstest uit?" (na vergrendelen, voor beveiligen). Oefen de 5 stappen totdat je ze in je slaap kunt opnoemen.