Wat zijn F-gassen en waarom een certificaat?

F-gassen (gefluoreerde broeikasgassen) zijn synthetische gassen die worden gebruikt als koelmiddel in airconditioners, koelinstallaties en warmtepompen. Ze hebben een zeer hoge bijdrage aan het broeikaseffect (hoog GWP). De EU heeft via Verordening 517/2014 strikte regels opgesteld voor het werken met F-gassen.

Iedereen die F-gassen installeert, onderhoudt, repareert, lekt controleert of terugwint, moet in bezit zijn van een STEK-certificaat. STEK (Stichting Erkenningsregeling voor de uitvoering van koelgashandelingen) certificeert zowel bedrijven als personen.

GWP — Global Warming Potential

GWP geeft aan hoe sterk een gas het broeikaseffect versterkt ten opzichte van CO₂ (GWP = 1). Gangbare koelmiddelen en hun GWP:

  • CO₂ (R-744) — GWP = 1 (referentie)
  • R-134a (HFC) — GWP = 1.430
  • R-404A (HFC-mengsel) — GWP = 3.922 (verboden in nieuwe apparatuur vanaf 2020)
  • R-410A (HFC) — GWP = 2.088
  • R-32 (HFC) — GWP = 675
  • R-290 (propaan) — GWP = 3 (laag maar brandbaar)

Lekcontroleverplichtingen

Op basis van EU 517/2014 gelden verplichte lekcontrole-intervallen op basis van de hoeveelheid F-gas (uitgedrukt in CO₂-equivalent):

  • ≥5 t CO₂-eq — minimaal 1× per jaar lekcontrole
  • ≥50 t CO₂-eq — minimaal 2× per jaar (halfjaarlijks)
  • ≥500 t CO₂-eq — minimaal 4× per jaar (per kwartaal)
  • Bij automatisch leksignaleringssysteem: intervallen mogen verdubbeld worden

Lekcontroles mogen alleen worden uitgevoerd door gecertificeerde technici. Resultaten moeten in een logboek worden bijgehouden.

Fase-down — F-gassenverbod 2024–2030

De EU fasert F-gassen met hoog GWP stapsgewijs uit (fase-down). Doelstelling: in 2030 is de hoeveelheid F-gassen op de EU-markt teruggebracht tot 21% van het niveau van 2009–2012. Dit betekent dat steeds meer koelmiddelen verboden worden of sterk in prijs stijgen.

STEK-certificaat categorieën

  • Categorie I — alle werkzaamheden (installatie, onderhoud, reparatie, terugwinning)
  • Categorie II — onderhoud, reparatie en lekcontrole (geen installatie)
  • Categorie III — alleen lekcontrole
  • Categorie IV — alleen terugwinnen uit kleine systemen tot 3 kg